Melatonina na receptę
W aptece stoją obok siebie dwa rodzaje melatoniny. Jeden weźmiesz z półki, po drugi potrzebna jest recepta, choć substancja czynna jest ta sama. Różnica siedzi w sposobie uwalniania i w tym, jakiemu problemowi ze snem ma zaradzić.
Dwa produkty, jedna substancja
| Preparat | Moc | Postać | Kategoria |
|---|---|---|---|
| Circadin | 2 mg | tabletki o przedłużonym uwalnianiu | Rp |
| Melanoc PR | 2 mg | tabletki o przedłużonym uwalnianiu | Rp |
| Melatonin Senaxa | 2 mg | tabletki o przedłużonym uwalnianiu | Rp |
| Melatonina LEK-AM | 1 mg, 3 mg i 5 mg | tabletki | OTC |
| Melatonina Biofarm | 2 mg, 3 mg i 5 mg | tabletki | OTC |
| Melabiorytm, Melasolaren | 5 mg | tabletki | OTC |
| Melabiorytm B6 | 3 mg z 10 mg pirydoksyny | tabletki | OTC |
Dane z Rejestru Produktów Leczniczych. Wyższa liczba miligramów w preparacie bez recepty nie oznacza produktu skuteczniejszego od receptowego 2 mg, bo liczy się profil uwalniania.
Co zmienia przedłużone uwalnianie
Organizm wydziela melatoninę stopniowo przez większość nocy. Zwykła tabletka nie odtwarza tego przebiegu: stężenie skacze w górę w kilkadziesiąt minut, po czym opada, zanim skończy się noc. Postać o przedłużonym uwalnianiu oddaje substancję powoli, przez kilka godzin, przez co bliżej jej do naturalnego profilu.
Praktyczna konsekwencja jest taka, że preparat receptowy bywa rozważany przy trudnościach z utrzymaniem snu, a nie tylko z zaśnięciem. Osoba, która zasypia bez problemu, ale budzi się o trzeciej i nie może wrócić do snu, po zwykłej melatoninie zwykle nie zauważa różnicy.
Kiedy lekarz rozważa melatoninę receptową
Najsilniejsze przesłanki dotyczą zaburzeń rytmu dobowego, czyli sytuacji, w której zegar biologiczny nie zgadza się z zegarem na ścianie. Praca zmianowa, powrót z innej strefy czasowej, opóźniona faza snu u nastolatków i młodych dorosłych, wybudzanie się nad ranem u osób starszych, u których własne wydzielanie melatoniny z wiekiem maleje.
Melatonina ma jedną cechę odróżniającą ją od reszty leków opisanych w tym serwisie: liczy się nie tylko dawka, ale i godzina przyjęcia. Ta sama tabletka wzięta wieczorem przesuwa zegar w jedną stronę, a wzięta nad ranem w przeciwną. Dlatego przy zaburzeniach rytmu porę wyznacza lekarz, zamiast zostawiać ją intuicji.
Czego melatonina nie zrobi
- Nie wyłączy czuwania tak jak zolpidem czy zopiklon. Daje sygnał pory snu, a nie sedację.
- Nie zastąpi leczenia przyczyny. Przy bezdechu sennym, nieleczonej nadczynności tarczycy albo depresji sen nie wróci po żadnej tabletce.
- Nie zadziała wbrew zachowaniu. Ekran świecący w oczy tuż przed snem hamuje własną melatoninę i osłabia efekt preparatu.
Jak melatonina jest tolerowana i z czym wchodzi w interakcje
Melatonina należy do lepiej tolerowanych opcji. Zgłaszane działania niepożądane to głównie bóle i zawroty głowy, senność w ciągu dnia oraz drażliwość, zwykle o niewielkim nasileniu. Nie wywołuje uzależnienia ani bezsenności z odbicia po odstawieniu.
Ostrożności wymagają interakcje. Fluwoksamina hamuje rozkład melatoniny i podnosi jej stężenie, a leki przeciwzakrzepowe wymagają uwagi przy jednoczesnym stosowaniu. Dym tytoniowy działa odwrotnie, przyspieszając metabolizm substancji. Osoby z chorobami autoimmunologicznymi, w ciąży i karmiące piersią decyzję podejmują z lekarzem.
Preparat bez recepty nie zawsze jest lekiem. Część melatoniny sprzedawanej w Polsce ma status suplementu diety, a nie produktu leczniczego, i podlega innym wymaganiom jakościowym. Status produktu sprawdzisz na opakowaniu oraz w Rejestrze Produktów Leczniczych.
Recepta na melatoninę o przedłużonym uwalnianiu
W konsultacji lekarz pyta o godziny zasypiania i wstawania w dni robocze oraz wolne, o pracę zmianową, o światło wieczorem i o to, czy problemem jest zasypianie czy utrzymanie snu. Melatonina należy do rozwiązań, które przy zaburzeniach rytmu dobowego zdalna ocena obejmuje dobrze, bo nie niesie ryzyka uzależnienia.
Gdy obraz wskazuje na inną przyczynę, lekarz zaproponuje inne postępowanie. Przy bezsenności towarzyszącej obniżonemu nastrojowi bywa to mirtazapina, przy krótkotrwałych trudnościach doksylamina. Szerszy przegląd znajdziesz na stronie o silnych lekach nasennych oraz na stronie głównej serwisu.
Sprawdź, czy melatonina receptowa pasuje do Twojego problemu
Opisz swój rytm dnia i sen w wywiadzie medycznym. Lekarz oceni sytuację i dobierze postępowanie.
Zamów konsultacjęNajczęstsze pytania o melatoninę na receptę
Czy melatonina jest na receptę?
Częściowo. Zwykłe tabletki 1 mg, 2 mg, 3 mg i 5 mg, takie jak Melatonina LEK-AM, Melatonina Biofarm, Melabiorytm i Melasolaren, mają w rejestrze URPL kategorię OTC. Melatonina 2 mg w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu, czyli Circadin, Melanoc PR i Melatonin Senaxa, ma kategorię Rp.
Czym różni się melatonina o przedłużonym uwalnianiu od zwykłej?
Sposobem oddawania substancji. Zwykła tabletka uwalnia melatoninę od razu, więc stężenie szybko rośnie i szybko spada. Postać o przedłużonym uwalnianiu oddaje ją stopniowo przez kilka godzin, co przypomina naturalny nocny profil wydzielania. Dlatego bywa rozważana, gdy problemem jest utrzymanie snu, a nie samo zasypianie.
Czy melatonina to lek nasenny?
Nie w takim sensie jak zolpidem czy zopiklon. Melatonina nie hamuje ośrodkowego układu nerwowego, tylko przesuwa i porządkuje zegar biologiczny. Daje sygnał, że zbliża się pora snu. Dlatego jej działanie jest łagodniejsze i najbardziej widoczne przy zaburzeniach rytmu dobowego.
O której godzinie przyjmuje się melatoninę?
Pora przyjęcia decyduje o efekcie, bo melatonina działa jak sygnał czasu. Preparaty o przedłużonym uwalnianiu przyjmuje się na 1 do 2 godzin przed planowanym snem, po posiłku. Przy przesuwaniu rytmu dobowego godzinę wyznacza lekarz, ponieważ ta sama dawka podana o innej porze może przesunąć zegar w przeciwną stronę.
Czy melatonina uzależnia?
Nie powoduje uzależnienia ani zjawiska bezsenności z odbicia po odstawieniu, w przeciwieństwie do leków z grupy Z i pochodnych benzodiazepiny. Nie oznacza to, że jest obojętna: wchodzi w interakcje z niektórymi lekami, w tym z fluwoksaminą i lekami przeciwzakrzepowymi, dlatego przy stałym leczeniu decyzję podejmuje lekarz.
- Charakterystyki Produktów Leczniczych preparatów melatoniny, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL)
- pacjent.gov.pl, e-recepta i Internetowe Konto Pacjenta
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O doborze preparatu, dawki i pory przyjmowania decyduje lekarz.